گزارش‌های ویژۀ حسابرسی بورس‌ها پرداخته است بر اساس این ماده صلاحیت حرفه‌ای اعضای هیئت‌مدیره و مدیران، حداقل سرمایه، موضوع فعالیت در اساسنامه، نحوه‌ی گزارش‌دهی و نوع گزارش‌های ویژة حسابرسی “نهادهای مالی” موضوع این قانون، باید به تأیید “سازمان” برسد. از سوی دیگر دستورالعمل پذیرش اوراق بهادار در بورس‌ها باید به تصویب سازمان برسد. در همین راستا ماده 30 می‌گوید “پذیرش اوراق بهادار در”بورس” طبق دستورالعملی است که به پیشنهاد هر “بورس” و به تصویب “سازمان” می‌رسد. “بورس” مجاز به پذیرش اوراق بهاداری نیست که نزد “سازمان” ثبت نشده است.
ضوابط انتشار اطلاعات مربوط به فهرست، تعداد و قیمت اوراق بهادار معامله شده در بورس‌ها توسط سازمان بورس و اوراق بهادار تعیین می‌گردد بر همین اساس ماده 31 قانون بازار عنوان داشته است که “بورس” مكلف است فهرست، تعداد و قیمت اوراق بهادار معامله‌شده در روزهای معامله را طبق ضوابط مصوب “سازمان” تهیه و به ‌اطلاع عموم برساند. این فهرست در حكم سند رسمی است، و در سوابق بورس نگاهداری خواهد شد. اگر شرایط اضطراری در حین انعقاد معاملات بوجود بیاید صدور دستور تعطیل و یا توقف معاملات هر یک از بورس‌ها در بر عهده سازمان است البته شرایط اضطراری توسط دستورالعمل تعیین می‌شود. ماده 32 قانون بازار به همین موضوع اشاره دارد که طبق آن “سازمان” مجاز است با تشخیص شرایط اضطراری، دستور تعطیل و یا توقف انجام معاملات هر یك از “بورس‌”ها را، حداكثر به مدت سه روز کاری صادر نماید. در صورت تداوم شرایط اضطراری،‌ مدت مزبور با تصویب “شورا” قابل تمدید خواهد بود؛ شرایط اضطرار براساس‌ آن دستورالعمل اجرایی‌ خواهد بود كه به پیشنهاد “سازمان” به تأیید “شورا” می‌رسد.
انتشار عمومی اطلاعات بدست آمده در فرآیند ثبت اوراق بهادار از وظایف سازمان است لذا “سازمان بورس و اوراق بهادار موظف است ترتیبی اتخاذ نماید تا مجموعة اطلاعاتی كه در فرایند ثبت اوراق بهادار به دست می‌آورد، حداكثر ظرف مدت پانزده روز، طبق آیین‌نامة مربوطه در دسترس عموم قرار گیرد. بر اساس ماده 41 قانون بازار الزام بورس‌ها و ناشران اوراق بهادار برای انتشار اطلاعات مالی بر اساس استانداردهای حسابداری و حسابرسی ملی کشور از وظایف سازمان بورس است. بر اساس این ماده سازمان بورس و اوراق بهادار موظف است بورس‌ ها، “ناشرانِ” اوراق بهادار،”كارگزاران،” “معامله‌گران” “بازارگردانان،” “مشاوران سرمایه‌گذاری،” و كلیة ‌تشكل‌های فعال در بازار سرمایه را ملزم نماید تا براسـاس استانداردهای حسابداری و حسابرسی ملی كشور، اطلاعات جامع فعالیت خود را انتشار دهند. یکی از مواردی که برای بازار سرمایه از اهمیت و حساسیت خاصی برخوردار است نظارت دقیق بر انتشار اطلاعات توسط سازمان بورس است در راستای انجام این وظیفه تهیه‌ی آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی انتشار اطلاعات توسط ناشران اوراق بهادار بر عهده سازمان است و ماده 42 قانون بازار به این موضوع اشاره دارد بر اساس این ماده “ناشر” اوراق بهادار موظف است صورت‌های مالی را طبق مقررات قانونی، استانداردهای حسابداری و گزارش‌دهی مالی و آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی كه توسط “سازمان” ابلاغ می‌شود، تهیه كند.
بر اساس ماده 44 قانون بازار اگر ناشر اوراق بهادر اطلاعات خلاف واقع، ناقص یا گمراه‌ کننده ارائه دهد در صورت اطلاع سازمان بورس از این وضعیت؛ توقف عرضه‌ی عمومی اوراق بهادار از وظایف این سازمان خواهد بود. مطابق ماده مارالذکر “سازمان” می‌‌تواند در صورت آگاهی از ارائه‌ی اطلاعات خلاف واقع، ناقص یا گمراه‌کننده از طرف ناشر در “بیانیه‌ی ثبت” یا “اعلامیة پذیره‌نویسی،” “عرضة عمومی” اوراق بهادار را در هر مرحله‌ای که باشد، متوقف کند. هر ناشری كه مجوز انتشار اوراق بهادار خود را از “سازمان” دریافت کرده است، مكلف است حداقل موارد زیر را طبق دستورالعمل اجرایی که توسط “سازمان” تعیین خواهد شد، به “سازمان” ارائه نماید: 1. صورت‌های مالی سالانه‌ی حسابرسی‌شده؛ 2. صورت‌های مالی میان‌دوره‌ای شامل صورت‌های مالی 6 ماهة حسابرسی‌شده، و صورت‌های مالی سه‌ماهه؛3. گزارش هیئت‌مدیره به مجامع و اظهارنظر حسابرس؛ اطلاعاتی كه اثر با اهمیتی بر قیمت اوراق بهادار و تصمیم سرمایه‌گذاران دارد؛ لذا تهیۀ دستورالعمل اجرایی انتشار اطلاعات توسط ناشرانی که اوراق بهادار آنها نزد سازمان به ثبت رسیده است بر عهده سازمان بورس است. برای اجرای این مقررات معاونتی در سازمان بورس تحت عنوان “نظارت بر بورس‌ها و ناشران” با هدف نظام‌مند نمودن فعالیت‌های ناشران اوراق بهادار، بورس‌ها و بازارها و نظارت بر این فعالیت‌ها ایجاد گردیده است. این فعالیت‌ها اعم از فعالیت در بازار اولیه و بازار ثانویه می‌باشد. هدف از تدوین قانون بازار اوراق بهادار ج.ا.ا، رعایت مصالح و منافع عمومی، حمایت از حقوق سرمایه‌گذاران و تسهیل و توسعۀ جریان تشکیل سرمایه، با اطمینان از در دسترس بودن اطلاعات قابل اتکاء و ضروری دربارۀ اوراق بهاداری است که به عموم عرضه می‌شود، به گونه‌ای که امکان انتخاب منطقی برای سرمایه‌گذاران فراهم شود. در راستای اهداف قانون و وظایف محوله به سازمان .طیف گسترده‌ای از وظایف نظارتی سازمان در این معاونت انجام می گیرد که نظارت بر بورس اوراق بهادار، بورس کالا، بازارهای خارج ازبورس، ناشرانی که اوراقشان در بورس پذیرفته شده است، ناشرا
ن غیر بورسی، بازار اولیه، حسابرسان معتمد بورس وشرکت‌های سپرده گذاری مرکزی و تسویه وجوه از این جمله اند. این معاونت دارای مدیریت های سه گانه با عنوان “مدیریت نظارت بر بازار اولیه” ،”مدیریت نظارت بر بورسها “و “مدیریت نظارت بر ناشران” می‌باشد.به عنوان قاعده‌ای کلی برای نظارت بر معاملات بازار سرمایه باید به ماده 28 قانون بازار که پیشتر به آن اشاره شد توجه نمود که نظارت بر بازار سرمایه را از وظایف ذاتی سازمان بورس89 دانسته است؛ بر همین اساس رسالتی که مجلس شورای اسلامی بر دوش سازمان بورس و اوراق بهادار جهت نظارت بر بازار سرمایه نهاده است بطور خاص در ماده 122 دستورالعمل اجرایی نحوه‌ی انجام معاملات در بورس اوراق بهادار تهران در بخش معاملات عنوان شده است براساس ماده مزبور؛ “بورس مكلف است بر محاسبات شاخص‌های تعریف شده در سامانه معاملات، محاسبه قیمت‌های پایانی و تنظیمات سامانه معاملات بصورت مستمر نظارت نماید و در صورت لزوم موارد را از مدیریت سامانه معاملات پیگیری نماید. همچنین بر اساس بند 4 ماده 1 “دستورالعمل معاملات کالا و اوراق بهادار مبتنی بر کالا در بورس کالای ایران” مصوب 05/07/1389 شورای عالی بورس و اوراق بهادار؛ در تعریف نظارت آمده است که: نظارت این مرحله پس از پایان زمان معاملات، جهت انجام اقدامات ناظر بازار از جمله تأیید معاملات می‌باشد تالار معاملات زیر نظر ناظر معاملات، براساس مقررات و طبق اختیارات و مسئولیت‌های محوله اداره خواهد شد. از طرفی “ناظر معاملات شخص یا اشخاص حقیقی از بین کارکنان بورس می‌باشندکه توسط مدیرعامل بورس منصوب شده و بخشی از مسئولیت‌های مدیرعامل بورس در خصوص نظارت بر حسن انجام معاملات طبق مقررات، رسماً به ایشان تفویض می‌گردد90”.
بر اساس بند «د» ماده 4 قانون “توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید در راستای تسهیل اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم قانون اساسی مصوب 25/09/1388 مجلس شورای اسلامی؛ صندوق های سرمایه گذاری موضوع ماده 2 قانون مذکور91 باید به موجب ترتیباتی که در اساسنامه پیش‌بینی می‌شود باید حداقل یک رکن اداره کننده و یک رکن ناظر به عنوان بازرس/حسابرس داشته باشد.
دستورالعمل انضباطی کارگزاران در اجرای بند (2) مادة (7) قانون بازار اوراق بهادار مصوب آذرماه 1384، در تاریخ 13/9/1389 به تصویب هیأت مدیرة سازمان بورس و اوراق بهادار رسید. بر اساس ماده 14 این دستورالعمل واحد نظارتی می‌تواند در صورتی که احراز نماید، ادامه یا شروع فعالیت کارگزاری منجر به وقوع تخلفات دیگر یا افزایش دامنه‌ی آن می‌گردد، فعالیت کارگزاری را حداکثر به مدت 10 روز کاری متوقف نماید و موضوع را با قید فوریت به مرجع رسیدگی ارسال کند. مرجع رسیدگی مکلف است خارج از نوبت به موضوع رسیدگی و رأی مقتضی را صادر نماید.
عدم توجه به پیام‌ها و دستورات ناظر بازار؛ براساس بند 2 ماده 5 دستورالعمل مذکور موجب تذکر کتبی به کارگزار بدون درج در پرونده خواهد بود، همچنین بر اساس بند 25 ماده 6 همین دستورالعمل ورود سفارش بیش از محدودیت حجمی بدون هماهنگی با ناظر بازار؛ موجب تذکر کتبی با درج در پرونده خواهد شد که باتوجه به فلسه‌ی مجازات ها و اصل تناسب کیفر با تخلف ارتکابی به نظر می‌رسد این نوع مجازات ها بازدارنده نخواهد بود تجربه عملی نگارنده در اداره پیگیری تخلفات سازمان بورس نیز مبین این ادعاست لذا پیشنهاد می‌شود هیأت مدیره سازمان به عنوان نهاد قانونگذاری نسبت به این امر اهتمام ورزیده و نسبت به تخلفات کارگزاری‌ها که در واقع نماینده و وکیل سفارش دهنده هستند سختگیری بیشتری به خرج دهند تا اعتماد عمومی نسبت به سلامت و امنیت بازار سرمایه بیشتر شود.
مبحث سوم- اصل رقابت، تعریف، مبانی و جایگاه آن در معاملات بورس
اصل رقابت منصفانه از اصول پذیرفته شده در هر بازاری است. هنگامی که اشخاص متعدد، برای رسیدن به هدفی واحد تلاش می‌کنند با توجه به محدودیت منابع، بین آن‌ها رقابت و مسابقه شکل می‌گیرد. هدف واحد، در تجارت و بازرگانی ممکن است کسب سهم بیشتر از بازار، جلب مشتریان فراوان و در نهایت سود بالاتر باشد، اما در مسیر رقابت همیشه این احتمال وجود دارد که فعالان اقتصادی با تبانی، تشکیل کارتلها، بستن قراردادهای عمودی، انحصارگری، سوءاستفاده از زحمات دیگر رقبا و بطور کلی اعمال غیر منصفانه، ضمن بر هم زدن تعادل بازار، حقوق مصرف کنندگان و دیگر فعالان اقتصادی را نیز زیر پا ‌نهند. با توجه به اهمیت تنظیم و کنترل روابط حاکم بر بازار ، قانونگذاران سعی می‌نمایند با تصویب قوانین مختلف و ایجاد ضمانت اجرا ، ضمن توسعه رقابت بطور کلی از حقوق بنگاه‌ها در مواجهه با اعمال ضد‌رقابتی دفاع ‌نمایند. این قواعد و مقررات که الزامات خاصی نیز در پی دارد، منجر به شکل‌گیری شاخه‌ای جدید در حقوق، تحت عنوان حقوق رقابت شده است. حقوق رقابت ابزاری است در جهت برقراری رقابتی سالم و آزاد در روابط فعالان اقتصادی، حمایت از حقوق آن‌ها و ایجاد تعادل در بازار است. اصل رقابت منصفانه از اصول پذیرفته شده در هر بازاری است و جایگاه خاصی در معاملات بورسی و بطور کلی در بازار سرمایه دارد در این مبحث به بررسی تحلیلی اصل رقابت در حوزه بازار سرمایه پرداخته شده است.
گفتار اول- تعریف و مبانی حقوق رقابت
در این گفتار به تعریف و مبانی حقوق رقابت، بویژه مبانی حقوق رقابت از منظر هدف و سیاست رقابتی پرداخته شده است از آنجایی که رقابت بطور کلی بر همه‌ی بازارها اعم از بازار های
متشکل و سازمان یافته و غیرمتشکل حاکم است تعریف کلی از آن ارائه شده است تا در بررسی تحلیلی اصل رقابت منصفانه در بازار بورس به نتیجه‌گیری دقیق‌تری برسیم.
بند اول- تعریف حقوق رقابت
“رقابت در معنای لغوی، سبقت گرفتن و مسابقه دادن برای پیروزی و برای رسیدن به هدفی واحد آمده است. اما تعریف اصطلاحی رقابت از منظر علم اقتصاد عبارت است از تلاش برای جلب مشتری دیگران. هر بنگاه اقتصادی سعی می‌کند با بکارگیری سازوکارهای مختلف و توانمندی‌های که دارد مشتری‌های دیگران را به سمت خود جلب کند. پس هدف جلب مشتری دیگران و بیشتر فروختن است. اگر از نگاه فنی‌تر حقوقی به این تعریف اقتصاد نظر بیندایم باید بیان شود رقابت عبارت است از وضعیتی که در آن چند بنگاه اقتصادی مستقل و دارای شرایط برابر اقدام به عرضه کالا و خدمات می نمایند، که این کالاها و خدمات تامین کننده نیاز مصرف کنندگان است”(خشنودی، 1392، ص2). این تعریف فنی رقابت از منظر حقوق اقتصادی است. جان بیتس کلارک92، اقتصاددان نئوکلاسیک آمریکایی در خصوص رقابت می گوید: “رقابت عبارت است از مجادله در فروش کالاها به طوری که هرواحد فروشنده

 
دسته بندی : پایان نامه ها

دیدگاهتان را بنویسید